Bebek Sağlığı

Topuk Kanı Testi Nedir? Değerleri Nasıl Olmalıdır?

Daha evvelinde gebelikle alakalı pek fazla şey öğrenmiyor olabilirdiniz. Ancak yaşayarak çok şey bildiniz. Aynı gidişat bebeğinizin bakımı ve sıhhati gibi şeylerde de geçerlidir. Nasıl ki sıhhatli bir hamilelik geçirebilmeniz için gebelikte yapılması gereken emin başlı muayeneler varsa, aynı gidişat bebeğiniz doğduktan sonra sıhhatli bir gelişim gösterebilmesi için de geçerlidir.

Zira erken tanı, kolay rehabilitasyon usulleri ile pek çok hastalığın önüne geçilmesini sağlamaktadır. Bebeklerde topuk kanı alımı uygulaması da yeni doğan bebeğinizdeki genetik veya metabolizma ile ilgili birtakım rahatsızlıkların tanımlanması için kesinlikle yapılması gereken bir testtir. 

İçindekiler

Topuk Kanı Testi Nedir, Ne Zaman Yapılır?Topuk Testi Nasıl Yapılır?Topuk Kanı Testinde Hangi Hastalıklar Teşhis Edilebilir?FenilketonüriHipotiroidiBiyotinidaz EksikliğiGalaktozemiTopuk Kanı Neticeleri Nasıl Değerlendirilir?

Topuk Kanı Testi Nedir, Ne Zaman Yapılır?

Doğum reelleştikten sonra rutin olarak bebeklerde yapılan duyma ve görme, inmemiş testis, kalça çıkıklığı gibi bir ekip tarama ve testler yapılmaktadır. Bu testlerden bir ötekiyi de topuk kanı testidir.

Akıl testi olarak da öğrenilen, genellikle doğumdan sonraki 3 gün içerisinde bebeğin topuğundan bir ölçü kan alınması harekâtıyla hakikatleştirilen bu test ile pek çok irsiyetsel veya gelişimsel hastalıklar tespit edilerek erken rehabilitasyon ile hastalığın önüne geçilebilir.

Bebeklerde topuk kanı, şayet bebek gününde doğmuş ise sağlık kurumundan çıkmaya yakın bir zaman diliminde alınmalıdır. Kalıtsal ve metabolik hastalıkların tanımlanabilmesi için bebeğin en az 24 saat süresince beslenmiş olması gerekir. Bu harekât tüm sağlık kurumularda aynı olmakla beraber, şayet topuk kanı bebek doğduktan sonraki 24 saat içinde alındıysa bebek bir iki haftalık olduktan sonra tekerrür kan alınması gerekir.

Banal şartlarda en uygunu bebek doğduktan sonraki 24-72 saat içinde testin yapılması ve bu vaktin 7 günü geçmemesidir.

Sıradaki Makale :   Bebeklerde Nefes Darlığı Nasıl Anlaşılır?

Ancak erken doğum hakikatleşmişse veya rastgele bir nedenden dolayı bebekten topuk kanı alınamadıysa doğumdan takribî bir hafta sonra topuk kanı testi kesinlikle yapılmalıdır. 

Topuk Testi Nasıl Yapılır?

İsminden de anlaşılacağı üzere topuk testi, yeni doğan bebeğin ayak topuğundan alınan kanla yapılır. Bebeğin topuğunda iğne dayanağıyla maksimum 2,5 mm olan bir delik açılarak kan gelmesi sağlanır.

Kanın az gelmesi gidişatında küçük bebeğinizin topuğunun bir ölçü bunalmasında mahzur yoktur. Akan kan, özel filtre kağıtlarına sürülerek bebeğin anne-babası, adres ve telefon bilgileri ile birlikte hazır hale getirilir. Daha sonra misal, laboratuvara sevk edilerek tarama hakikatleştirilir. 

Topuk Kanı Testinde Hangi Hastalıklar Teşhis Edilebilir?

Pek çok ebeveynin doğumdan sonra yapılan topuk testinin hangi hastalıkları teşhis edebildiği mevzusunda bilgisi yoktur. Bu sebeple biz de bebeklerde topuk kanı neden alınır, topuk kanı testi hangi hastalıkları teşhis edebilir ayrıntılıca anlatmak istiyoruz:

Fenilketonüri

Adını söylemesi azıcık güç olan bu hastalık, fenilalanin hidroksilaz enzimi yetersizliğine bağlı olarak kandaki ve beden akışkanlarındaki fenilalanin ve metabolitlerin çoğalması nedeniyle oluşan bir hastalıktır. Bu hastalık, bebek beslenmeye başladığı zaman ortaya çıkmakta olup fenilalanin aminoasidi ve metabolitlerin kanda birikip beyne geçmesine neden olarak bu bölgede zarar oluşturmaktadır.

Zarar neticeyi bebekte akıl geriliği ve nörolojik zararlar oluşmaktadır. Topuk kanı testi aracılığıyla hastalığın erken teşhis edilmesi ve devamında bebeğe fenilalanin perhizi uygulanmasıyla bebek banal gelişimini sürdürebilir. Bu gidişat erken tanı için uygulanan topuk kanı testinin ehemmiyetini bir defa daha vurgulamaktadır.

Hipotiroidi

Hipotiroidi, isminden de anlaşılacağı gibi bir tiroid hastalığı olup, tiroid bezlerinin yeterince çalışamaması ve sonucunda bedendeki sihrime ve büyümeyi sağlayan tiroid hormonlarının yeterince salgılanamaması vaziyetidir. Annede iyot beceriksizliği ve haşimato hastalığı olması bebekte hipotiroidi büyümesinin sebebi olabilir.

Sıradaki Makale :   Bebeklerde Trombosit Düşüklüğü/ Yüksekliği

Tespit edilemeyen bebekte hipotiroidi hadiselerinde bebekte akıl geriliği ve beyin zararı oluşabilir. Ancak erken teşhisle uygun rehabilitasyon uygulandığında bu gidişatların önüne geçilebilir. Rehabilitasyonunun, bebeğin üretemediği hormonun ağız yoluyla verilmesi gibi kolay bir usulle olması ise erken teşhisin ehemmiyetini vurgulamaktadır.

Biyotinidaz Noksanlığı

Biyotinidaz noksanlığı, biyotin adlı vitaminin yetersizliğine neden olarak bebeklerde hipotoni gevşek bebek, saç dökülmesi, egzama, havale, gelişim geriliği, balanssız yürüme, duyma ve görme kayıpları gibi zararlara neden olabilir. Protein tahribi, glukoneogenez ve yağ birleşimi ile vazifeli bu enzimin noksanlığını topuk kanı testi ile erkenden tespit etmek oldukça önemlidir.

Aksi halde bebekte nörolojik bozukluklar görülebilir, hatta vefata dahi neden olabilir. Rehabilitasyon usulü, bebeğe ağız yoluyla verilen biyotinle asıllaşır. Şayet bebekte rastgele bir zarar oluşmadan rehabilitasyona başlanırsa bu zararların önüne geçilebilir.

Galaktozemi

Bir metabolizma hastalığı olup, bu hastalığa sahip bebeklerde enerji imali için zorunlu galaktozun süt şekeri kullanımını sağlayan enzimin salgılanamaması vaziyetidir. Belirtiler genellikle doğumdan sonraki birkaç günde kendini göstermektedir. Bu bulgular sarılık, kusma, karaciğer gelişmesi, ishal ve karın içinde akışkan birikmesi biçiminde ortaya çıkmaktadır. Böbrek yetmezliği ve akıl geriliğine neden olabilen bu hastalığın rehabilitasyonu bebeğin laktoz kapsamayan yiyeceklerle beslenmesiyle sağlanabilir. 

Topuk Kanı Neticeleri Nasıl Değerlendirilir?

Ailelerin en çok evham ettikleri kısım ise topuk kanı neticeleri olmaktadır. Topuk testi neticeleri genellikle 3 hafta içinde çıkmaktadır. Yapılan genel uygulamada şayet bebeğin kanında rastgele bir problem kollanmamışsa aile aranmamaktadır.

Ancak kuşkulu veya pozitif çıkan bedellerde aile aranarak bilgi verilmektedir. Bazı vaziyetlerde kan misali yeterli bulunamadığı için aile aranarak tekerrür kan verilmesi istenebilir. Ayrıca pozitif ve kuşkulu neticelerde de topuk kanı testi yinelenmelidir. Şayet netice tekerrür pozitif çıkarsa gidişata göre rehabilitasyon usulü tanımlanarak şipşak başlanmalıdır.

Sıradaki Makale :   Anne Karnında Gelişim Geriliği

Bazı aileler topuk kanı neden alınır öğrenmemekte veya bebeklerinden topuk kanı alınmasına karşı çıkmaktadırlar. Bu son derece yanlış ve afaki bir tavırdır. Bebeğinizin topuğundan kan alınmasının ona bir hasarı olmamakla beraber, bebeğinizde fark edilmeyen ehemmiyetli hastalıkların teşhisini sağlayarak erken rehabilitasyon ile negatif neticelerin önüne geçilmektedir.

Bazen ailelerden ikinci kere topuk testi yaptırmaları istenebilir. Genellikle aile doktorluğu tarafından yapılan ikinci topuk testini de ilgisizlik etmeden yaptırmak ehemmiyetlidir. İkinci topuk testi genellikle şu vaziyetlerde istenir:

Topuk kanı bebek doğduktan sonraki 24 saat içerisinde alındıysa, İlk alınan topuk kanı bebek yeterince beslenmeden alındıysa, İlk alınan kan sırasında bebeğe antibiyotik kullandırılıyorsa, Bebek prematüre doğmuşsa, Bebekte kan başkalaşımı yapıldıysa.

Bebeklerde topuk kanı testi oldukça ehemmiyetli bir test olup hayati ehemmiyet taşımaktadır. Bu sebeple bu testi kesinlikle yaptırmalı ve takip etmelisiniz. Böylece bebeğinizde oluşabilecek pek çok problemin önüne geçmiş olursunuz.

Etiketler
Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı